Amsterdams vuurwerk van Het Brabants Orkest
Je mag het nog geen traditie te noemen, maar zaterdag 10 september was de tweede keer dat ik een nieuw theater- en muziekseizoen begon met een concert van Het Brabants Orkest in Muziekgebouw Amsterdam. Ook dit jaar met de live-begeleiding van een film van Charlie Chaplin. Het orkest maakte er letterlijk en figuurlijk vuurwerk van. Hoe ze het georganiseerd hebben weet ik niet, maar na afloop van het concert kon het publiek genieten van een indrukwekkende bliksemshow boven Nemo en de hoogbouw bij Amsterdam Amstel. De donder had van mij wat meer bas mogen hebben, maar dat is een detail. Het flitsende kleurenspel met reflecties op het spoor en in het water was zo schitterend, dat een jonge vrouw bij een tramhalte haar ogen moest afwenden. Het was ook een heel contrast na anderhalf uur zwart/wit kijken.
En zwart/wit was Modern Times in zekere zin toch wel. Chaplin zet zich in deze film opnieuw af tegen de opmars van de geluidsfilm. Hij spot er zelfs mee. Om de superioriteit van pantomime te benadrukken, laat hij vier mannen een gesprek voeren zonder daarbij een spier van hun gezicht te vertrekken. Je hoort ze op de geluidsband dus praten, maar hun monden bewegen niet. Iets dat een heel vervreemdend beeld oplevert.
Ook het contrast tussen directeur en werknemer is groot. De baas bestuurt zijn fabriek door middel van camera’s en beeldschermen op afstand en neemt daardoor niet meer deel aan het proces. De werknemer aan de lopende band kan zelfs in zijn vrije tijd niet meer van de fabrieksbewegingen loskomen. De arbeider is onderdeel geworden van het proces. Letterlijk een radartje in de machine, hetgeen een beroemd stukje film oplevert.
De film speelt zich af tijdens de Grote Depressie in de jaren ‘30 van de vorige eeuw. In die tijd probeerde men het werk op een wetenschappelijke manier vorm te geven. Scientific management, noemde men dat. De ING verwacht voor de tweede helft van dit jaar dat Nederland op het randje van een recessie balanceert. Hoe zich dat wetenschappelijk in management vertaalt, moeten we nog afwachten. Hoewel door bezuinigingen bedreigd, deden de musici van Het Brabants Orkest vanavond nog niet mee aan wetenschap. Astronomisch mogelijk of niet, zij speelden de sterren van de hemel.
